ارائه‌کننده: میثم‌ گردشتی
استاد راهنما: دکتر سید حامد دلخوش
استاد ناظر داخلی: دکتر محسن پارسامقدم
استاد ناظر خارجی: دکتر علی کریمی (دانشگاه: کاشان)
استاد مشاور: دکتر حسین سیفی
تاریخ: 1401/12/15
ساعت:  10:00
مکان: مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شبکه‌های قدرت

چکیده:
سیستم سایبری-فیزیکی قدرت، یکی از حیاتی‌ترین زیرساخت‌های موجود در هر کشور است. زیرا تامین پایدار و امن انرژی برق از اصلی‌ترین دلایل رشد و توسعه مداوم یک کشور در همه زمینه‌ها می‌باشد. نفوذ روزافزون سامانه‌های ارتباطی-اطلاعاتی در سیستم قدرت، تحت عنوان لایه سایبری، باعث افزایش قابلیت‌های عملکردی آن شده است. از طرفی وجود چنین تکنولوژی‌هایی باعث افزایش نقاط آسیب‌پذیر شبکه شده که می‌تواند زمینه‌ساز حملات نیز سایبری باشد. از سویی دیگر، مطالعه تاب‌آوری سیستم قدرت در سال‌های اخیر مورد توجه محققان این حوزه قرار گرفته است. در ارزیابی تاب‌آوری، رفتار سیستم قدرت در مقابل حوادث با احتمال وقوع پایین و اثر تخریبی بالا مورد توجه قرار می‌گیرد. در حالی که سایر شاخص‌های ارزیابی شبکه به این نوع حوادث توجه چندانی ندارند. حملات سایبری-فیزیکی با توجه به ماهیتشان می‌تواند در دسته رخدادهای با احتمال وقوع پایین و اثر بالا قرار گیرند. بنابراین، ارزیابی آسیب‌پذیری و بهبود تاب‌آوری سیستم قدرت در مقابل چنین حملاتی در این پایان‌نامه مورد توجه قرار گرفته است. روش‌های مختلفی در بهبود تاب‌آوری شبکه موثر هستند که یکی از آن‌ها کاهش آسیب‌پذیری‌ شبکه از طریق کاهش میزان بارزدایی ناشی از وقوع هر حمله است. برای ارزیابی صحیح آسیب‌پذیری شبکه وجود یک مدل‌سازی مناسب از لایه فیزیکی، سایبری و ارتباط متقابل بین آن‌ها در شبکه قدرت ضروری است. بنابراین، در پایان‌نامه حاضر، ابتدا یک مدل بهبود‌یافته از وابستگی متقابل لایه فیزیکی و سایبری ارائه‌شده است. سپس برمبنای این مدل، یک شاخص جدید ارزیابی آسیب‌پذیری شبکه برمبنای بارزدایی شامل سه نوع ذاتی، اصلاحی و انتظاری معرفی شده است. در نهایت، یک روش برای کاهش آسیب‌پذیری و بهبود تاب‌آوری سایبری-فیزیکی شبکه برمبنای اضافه نمودن لینک‌های ارتباطی در لایه سایبری به صورت مرحله‌ای و پیش‌رونده ارائه‌شده است. نتایج حاصل از ارزیابی آسیب‌پذیری و بهبود تاب‌آوری روی شبکه استاندارد 39 پست IEEE مورد آزمایش و بررسی قرار گرفته است.